Autostrada A4 Kraków-Katowice: koniec koncesji w 2027 roku, trzeci pas i zniesienie opłat

Autostrada A4 na odcinku Kraków-Katowice przejdzie w przyszłym roku pod zarząd GDDKiA, gdy wygaśnie umowa koncesyjna ze Stalexport Autostrada Małopolska. Komisja Infrastruktury Sejmu oceniała stan przygotowań do przejęcia trasy. Wiceminister Stanisław Bukowiec zapowiedział zniesienie opłat dla samochodów osobowych, demontaż szlabanów i rozbudowę autostrady o trzeci pas ruchu w latach 2030-2033.

Koniec koncesji na A4 Kraków-Katowice w marcu 2027 roku

Autostrada A4 na odcinku Kraków-Katowice zmieni zarządcę w nocy z 15 na 16 marca 2027 roku. Wtedy wygaśnie umowa koncesyjna zawarta 19 września 1997 roku ze spółką Stalexport Autostrada Małopolska S.A. Zarządzanie trasą przejmie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Na wniosek posłów PiS Komisja Infrastruktury Sejmu zebrała się, by ocenić stan przygotowań do tego przejęcia.

Opłaty tylko dla ciężkich pojazdów. Szlabany do demontażu

Wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec potwierdził podczas posiedzenia komisji, że po przejęciu autostrady przez państwo opłaty za przejazd zostaną utrzymane wyłącznie dla pojazdów o masie powyżej 3,5 tony. Dla samochodów osobowych i lżejszych pojazdów przejazd będzie bezpłatny.

W punktach poboru opłat w Mysłowicach i Balicach szlabany zostaną zdemontowane. W każdym kierunku udostępnione będą po cztery pasy ruchu. Docelowo, po likwidacji infrastruktury bramkowej, dopuszczalna prędkość w tych miejscach ma wynieść 140 km/h. Węzeł Jeleń, z którego dwie łącznice były wyłączone z ruchu przez cały okres trwania koncesji, zostanie udostępniony w pełnym zakresie z dniem przejęcia autostrady.

Państwo zarobiło na koncesji 741 milionów złotych

Od 2018 roku, po spłaceniu przez koncesjonariusza kredytu zaciągniętego na budowę autostrady, zysk z opłat był dzielony między Stalexport a Skarb Państwa. Wiceminister Bukowiec poinformował, że do tej pory państwo otrzymało z tego tytułu około 741 milionów złotych. Do momentu wygaśnięcia umowy kwota ta powinna zbliżyć się do około 1 miliarda złotych.

Trzeci pas ruchu na A4 w latach 2030-2033

Rządowy Program Budowy Dróg Krajowych do roku 2030 z perspektywą do roku 2033 przewiduje rozbudowę odcinka A4 Katowice-Kraków o trzeci pas ruchu. Wiceminister Bukowiec wskazał, że realizacja tej inwestycji jest niezbędna ze względu na natężenie ruchu przekraczające średnio 50 tysięcy pojazdów na dobę oraz konieczność dostosowania trasy do pojazdów o większym tonażu. Prace budowlane zaplanowano na lata 2030-2033.

Dokumentacja projektowa rozbudowy podzielona została na dwa postępowania, obejmujące odcinki między węzłami Brzęczkowice-Byczyna oraz Dulowa-Balice 1. Otwarcie ofert odbyło się 17 czerwca 2025 roku, podpisanie umów planowane jest w trzecim kwartale. Wykonawcy będą mieli 23 miesiące na przygotowanie dokumentacji i uzyskanie wymaganych decyzji administracyjnych.

Ponad sto osób zaangażowanych w przejęcie autostrady

Zarządzeniem nr 3 z 5 lutego 2025 roku powołano Komitet Sterujący i Zespół do Spraw Przejęcia Autostrady A4. Dyrektor generalny GDDKiA Daniel Kosiński poinformował, że w proces przejęcia zaangażowanych jest ponad 100 pracowników dyrekcji. Pracownicy GDDKiA oceniają stan techniczny poszczególnych elementów autostrady w obecności przedstawicieli Stalexport i niezależnego inżyniera. Zauważone nieprawidłowości są protokołowane.

Z dniem wygaśnięcia koncesji zarządzanie A4 podzielą między siebie oddziały GDDKiA w Krakowie i Katowicach. Oddział krakowski zawarł już umowę z wykonawcą usług utrzymaniowych w marcu 2025 roku. Oddział katowicki jest w trakcie wyłaniania wykonawcy.

Posłowie o stanie drogi i przebiegu koncesji

Posłowie różnych ugrupowań wyrażali zadowolenie z nadchodzącego końca koncesji, wskazując jednocześnie na wieloletnie zastrzeżenia co do stanu technicznego trasy. Poseł Kamil Wnuk z Polska2050 przypomniał historię nieżyjącego prof. Mariusza Frasa z Uniwersytetu Śląskiego, który w 2007 roku odmówił uiszczenia opłaty, uznając że trasa nie spełnia definicji autostrady, i po wieloletnim procesie sądowym wygrał sprawę. Poseł Mirosław Suchoń z Centrum mówił o zakończeniu wieloletniego procederu i nawiązał do raportu NIK sprzed ponad 20 lat. Poseł Rafał Weber z PiS zwrócił uwagę na decyzje podjęte ponad 30 lat temu, które doprowadziły do powstania prywatnych odcinków autostrad w Polsce.