To jest TEN dzień, kiedy wszystko zaczyna się od lewej strony

Dzisiaj jest TEN dzień, kiedy obchodzimy Międzynarodowy Dzień Osób Leworęcznych – święto, które zwraca uwagę na osoby posługujące się na co dzień przede wszystkim lewą ręką, ale także na problemy, z którymi mogą spotykać się w świecie projektowanym głównie z myślą o praworęcznych.

Szacuje się, że osoby leworęczne stanowią około 10 procent populacji. Oznacza to, że mniej więcej co dziesiąta osoba na świecie preferuje lewą rękę przy wykonywaniu wielu czynności, takich jak pisanie, rysowanie czy rzucanie piłką. Dokładny odsetek może się różnić w zależności od populacji i sposobu pomiaru.

Skąd wzięło się święto leworęcznych?

Międzynarodowy Dzień Osób Leworęcznych był obchodzony po raz pierwszy 13 sierpnia 1976 roku. Za jego inicjatora uznaje się Deana R. Campbella, założyciela Left-Handers Club. Celem było zwrócenie uwagi na osoby leworęczne i codzienne trudności, jakie mogą napotykać w świecie zdominowanym przez praworęcznych.

Dlaczego takie święto było potrzebne? Przez wiele lat leworęczność była traktowana jako coś, co należy "poprawić". Dzieci zmuszano do pisania prawą ręką, a lewa ręka była w różnych kulturach kojarzona z czymś niewłaściwym lub pechowym. Dziś wiadomo, że preferencja jednej ręki jest naturalną cechą człowieka i nie ma powodu, aby zmuszać dziecko do zmiany dominującej ręki.

Leworęczność to nie tylko pisanie lewą ręką

Co ciekawe, bycie leworęcznym nie zawsze oznacza używanie lewej ręki absolutnie do wszystkiego. Można mieć wyraźną preferencję lewej ręki przy pisaniu, ale przy innych czynnościach korzystać z prawej. Istnieje również mieszana lateralizacja, czyli sytuacja, w której człowiek wybiera różne ręce w zależności od wykonywanego zadania. Oburęczność, czyli równie sprawne posługiwanie się obiema rękami, jest natomiast stosunkowo rzadka.

Czy leworęczność jest zapisana w genach?

Nie istnieje jeden "gen leworęczności". Badania wskazują, że na preferencję ręki wpływa wiele czynników, w tym genetyka oraz środowisko, a biologiczne podstawy tego zjawiska są znacznie bardziej skomplikowane. Naukowcy odkrywają kolejne zależności pomiędzy genami, rozwojem mózgu i lateralizacją.

Badanie obejmujące ponad 31 tysięcy osób wykazało, że leworęczność wiąże się z niewielkimi średnimi różnicami w asymetrii niektórych obszarów kory mózgowej, m.in. związanych z kontrolą ręki, widzeniem i językiem. Nie oznacza to jednak, że mózg osoby leworęcznej jest po prostu "odwrócony" względem mózgu osoby praworęcznej.

Leworęczni w świecie praworęcznych

Codzienność może czasem przypominać mały tor przeszkód. Nożyczki, otwieracze, ławki szkolne, niektóre narzędzia, myszy komputerowe czy układ przyborów na biurku często projektowane są z myślą o osobach praworęcznych.

Problem może pojawić się również podczas pisania. Leworęczna osoba przesuwa dłoń po zapisanym już tekście, co może powodować rozmazywanie atramentu, szczególnie przy korzystaniu z niektórych piór.

Leworęczność a sport

Leworęczność może być interesująca także z punktu widzenia sportu. W dyscyplinach, w których zawodnicy rywalizują bezpośrednio ze sobą, leworęczny przeciwnik może być dla praworęcznego mniej przewidywalny, ponieważ większość sportowców na co dzień trenuje przede wszystkim przeciwko praworęcznym rywalom.

Leworęcznych zawodników można spotkać m.in. w tenisie, boksie, baseballu czy piłce ręcznej. W niektórych dyscyplinach leworęczność może więc stanowić taktyczną przewagę.

Czy leworęczni są bardziej kreatywni?

To jeden z najbardziej popularnych mitów. Często można usłyszeć, że osoby leworęczne są bardziej kreatywne, uzdolnione artystycznie albo mają wyjątkowe zdolności przestrzenne. Nie należy jednak traktować tego jako naukowej reguły – sama leworęczność nie gwarantuje talentu artystycznego czy większej kreatywności.

Jednocześnie wśród znanych leworęcznych można znaleźć wielu artystów, muzyków, sportowców i polityków. Do osób leworęcznych zalicza się m.in. Leonarda da Vinci, Jimi'ego Hendrixa, Paula McCartneya, Davida Bowiego, Baracka Obamę czy Justina Biebera.

Leworęczność ma bardzo długą historię

Preferencja lewej ręki nie jest współczesnym zjawiskiem. Ślady wskazujące na używanie lewej ręki można znaleźć również w materiale archeologicznym. Sama historia leworęczności pokazuje natomiast, jak bardzo zmieniło się podejście społeczeństwa do tej cechy – od przesądów i prób jej eliminowania do traktowania jej jako jednej z naturalnych różnic między ludźmi.

13 sierpnia warto więc spojrzeć na świat trochę z innej perspektywy – dosłownie z lewej strony. To dobry moment, by przypomnieć sobie, że nie wszyscy korzystamy z przedmiotów w taki sam sposób i że czasem drobna zmiana, np. odpowiednie nożyczki mogą sprawić komuś ogromną różnicę.

A jeśli jesteście leworęczni – to dziś zdecydowanie Wasz dzień!