Rok szkolny 2026/2027 pełen zmian. Nowe zasady w szkołach

Nowa podstawa programowa, powrót przyrody, obowiązkowa edukacja zdrowotna, ograniczenia w korzystaniu ze smartfonów, zmiany dotyczące prac domowych oraz nowe zasady żywienia – rok szkolny 2026/2027 przynosi wiele zmian dla uczniów, rodziców i nauczycieli. Nie wszystkie rozwiązania zaczną jednak obowiązywać jednocześnie. Część reform będzie wprowadzana stopniowo przez kolejne lata.

Od 1 września 2026 roku rozpoczyna się wdrażanie reformy programowej "Reforma26. Kompas Jutra". Jej założeniem jest odejście od nauki opartej przede wszystkim na zapamiętywaniu informacji i większy nacisk na samodzielność, praktyczne wykorzystywanie wiedzy oraz rozwijanie kompetencji uczniów.

Zmiany obejmą zarówno szkoły podstawowe, jak i ponadpodstawowe. Co dokładnie czeka uczniów od września?

Nowa podstawa programowa wchodzi etapami

Jedną z najważniejszych zmian będzie rozpoczęcie wdrażania nowej podstawy programowej. W pierwszym roku obejmie ona przede wszystkim klasy I i IV szkoły podstawowej. W kolejnych latach nowe zasady będą obejmowały następne roczniki.

Reforma zakłada większy nacisk na rozwijanie kompetencji, samodzielnego myślenia i umiejętności wykorzystywania zdobytej wiedzy w praktyce. W programach mają pojawić się m.in. doświadczenia edukacyjne, moduły tematyczne oraz tygodnie projektowe.

Zmiany w szkołach ponadpodstawowych rozpoczną się od września 2027 roku, począwszy od klas pierwszych.

Oznacza to, że przez kilka najbliższych lat w polskich szkołach będą funkcjonowały równolegle dwa systemy programowe.

Przyroda wraca do klas IV–VI

Jedną z bardziej zauważalnych zmian będzie powrót przyrody do klas IV–VI szkoły podstawowej.

Uczniowie mają mieć trzy godziny przyrody tygodniowo, a co najmniej dwie z nich będą prowadzone w formie bloku. Celem jest poznawanie świata przyrody w sposób bardziej całościowy, zanim w klasie VII uczniowie rozpoczną naukę biologii, chemii, fizyki i geografii jako oddzielnych przedmiotów.

Zmieni się również edukacja obywatelska, która będzie stopniowo zastępowała wiedzę o społeczeństwie. W klasach IV–VI technikę zastąpią natomiast zajęcia praktyczno-techniczne.

Smartfony pod większą kontrolą

Jedną z najbardziej odczuwalnych przez uczniów zmian będą nowe zasady korzystania z telefonów.

Od 1 września 2026 roku w szkołach podstawowych zacznie obowiązywać ustawowy zakaz korzystania z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń umożliwiających komunikację, nagrywanie obrazu lub dźwięku. Ograniczenia będą dotyczyły nie tylko lekcji, ale także przerw i innych zajęć organizowanych przez szkołę.

Nie oznacza to jednak zakazu posiadania telefonu. Przepisy przewidują sytuacje, w których uczeń będzie mógł skorzystać z urządzenia, np. gdy będzie ono potrzebne podczas zajęć, w przypadku pilnego kontaktu z rodzicem lub ze względu na stan zdrowia, niepełnosprawność czy szczególne potrzeby ucznia.

Nowe przepisy nie obejmą ustawowym zakazem uczniów liceów i techników. W szkołach ponadpodstawowych zasady korzystania ze smartfonów będą ustalane przez poszczególne placówki.

Prace domowe nadal będą możliwe

Wbrew pojawiającym się wcześniej informacjom reforma nie oznacza całkowitego zniesienia prac domowych.

Od września zmienią się zasady dotyczące prac domowych w klasach IV–VIII. Nauczyciele nie będą mogli zadawać obowiązkowych prac praktyczno-technicznych do wykonania w domu. Makiety, wycinanki, wyszywanki czy podobne zadania mają być realizowane podczas zajęć, pod opieką nauczyciela.

Pisemne prace domowe nadal będą mogły być zadawane, ale będą nieobowiązkowe. Mają przede wszystkim służyć utrwalaniu materiału, rozwijaniu umiejętności lub praktycznemu wykorzystaniu wiedzy zdobytej podczas lekcji.

Jeśli uczeń zdecyduje się wykonać taką pracę, nauczyciel powinien ją sprawdzić i przekazać informację zwrotną.

Edukacja zdrowotna obowiązkowa

Od nowego roku szkolnego edukacja zdrowotna stanie się przedmiotem obowiązkowym.

Program obejmie m.in. zdrowie fizyczne i psychiczne, aktywność fizyczną, prawidłowe odżywianie, zdrowie społeczne, bezpieczeństwo cyfrowe oraz profilaktykę uzależnień.

Wyjątkiem będzie moduł dotyczący zdrowia seksualnego. Udział w tej części zajęć pozostanie dobrowolny – o uczestnictwie ucznia będą decydować rodzice, a w przypadku osoby pełnoletniej ona sama.

Nowa ocena funkcjonalna ucznia

W szkołach pojawi się również tzw. ocena funkcjonalna. Nie będzie to jednak kolejny stopień wpisywany do dziennika.

Jej zadaniem będzie opisanie sposobu funkcjonowania ucznia w środowisku szkolnym. Pod uwagę mają być brane m.in. sfera poznawcza, emocjonalna, społeczna i motoryczna.

Informacje będą zbierane na podstawie obserwacji ucznia oraz jego codziennego funkcjonowania. Ocena funkcjonalna będzie przygotowywana m.in. w sytuacji, gdy uczeń zostanie skierowany do poradni psychologiczno-pedagogicznej przed wydaniem przez nią orzeczenia.

Zmiany również na szkolnych stołówkach

Reforma obejmie także sposób żywienia dzieci i młodzieży.

Od września w szkolnych jadłospisach ma pojawić się więcej warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych oraz produktów pochodzenia roślinnego. Raz w tygodniu w ramach obiadu ma być serwowana potrawa roślinna, a co najmniej dwa razy w tygodniu zupa ma być przygotowywana na wywarze warzywnym.

Ograniczona zostanie również ilość dodawanych cukrów w napojach przygotowywanych na miejscu. Podstawowym napojem podawanym uczniom ma być woda.

Co z państwowym eDziennikiem?

MEN planowało uruchomienie pilotażowego, bezpłatnego państwowego eDziennika. Planowany termin rozpoczęcia pilotażu wskazywano na 22 września 2026 roku.

Na razie nie jest jednak przesądzone, czy rozwiązanie zostanie wprowadzone w pierwotnie planowanej formie. Ustawa, która miała umożliwić przeprowadzenie pilotażu, została zawetowana przez prezydenta.

Nie oznacza to więc, że od września wszystkie szkoły będą musiały zrezygnować z dotychczas używanych dzienników elektronicznych.

Matura 2027 z nowymi możliwościami

Zmiany pojawią się także na egzaminie maturalnym.

Wiosną 2027 roku po raz pierwszy będzie można zdawać pisemny egzamin m.in. z języka łacińskiego jako języka obcego, biznesu i zarządzania oraz historii tańca.

Biznes i zarządzanie oraz historia tańca będą zdawane na poziomie rozszerzonym, natomiast język łaciński jako język obcy – na poziomie podstawowym.

Dla części maturzystów oznacza to większy wybór przedmiotów dopasowanych do planowanego kierunku dalszej edukacji.

Nowe zawody w szkołach branżowych i technikach

Zmiany obejmą również szkolnictwo zawodowe i techniczne. Od nowego roku możliwe będzie kształcenie w 11 nowych zawodach.

Wśród nich znalazły się m.in. technik cyberbezpieczeństwa, technik optoelektroniki, technik optyki okularowej, technik agroogrodnictwa oraz technik architektury krajobrazu i arborystyki.

Nowe kierunki mają odpowiadać na zmieniające się potrzeby rynku pracy i zapotrzebowanie na specjalistów w nowych branżach.

Reforma rozłożona na kilka lat

Rok szkolny 2026/2027 przynosi więc cały pakiet zmian, ale nie wszystkie zostaną wprowadzone od razu.

Uczniowie od września zetkną się m.in. z nowymi zasadami korzystania ze smartfonów, zmianami dotyczącymi prac domowych, obowiązkową edukacją zdrowotną oraz zmianami w szkolnych jadłospisach. Jednocześnie rozpocznie się stopniowe wdrażanie nowej podstawy programowej.

Pełna reforma będzie rozłożona na kilka kolejnych lat. Jej powodzenie zależeć będzie nie tylko od nowych przepisów, ale również od tego, jak zostaną one wdrożone w konkretnych szkołach.

Jedno jest pewne – od września polska szkoła rozpoczyna kolejny etap zmian. Dla uczniów oznacza to nowe zasady zarówno podczas lekcji, jak i w czasie przerw, w domu oraz na szkolnych stołówkach.