87 lat temu wybuchła II WŚ – upamiętniające obchody w Polsce

1 września 2026 – 87. rocznica wybuchu II wojny światowej

1 września 2026 roku mija 87 lat od wybuchu II wojny światowej. W całej Polsce odbywają się uroczystości upamiętniające ofiary największego konfliktu zbrojnego w historii. Najważniejsze obchody tradycyjnie odbyły się nad ranem na Westerplatte w Gdańsku, gdzie o godz. 4:45 oddano hołd polskim żołnierzom, którzy jako jedni z pierwszych stawili opór niemieckiej agresji. W uroczystościach uczestniczyli m.in. prezydent RP Karol Nawrocki, premier Donald Tusk oraz wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz.

W swoim wystąpieniu Karol Nawrocki mówił m.in. o pamięci o polskich ofiarach wojny, relacjach polsko-niemieckich oraz reparacjach wojennych. Prezydent apelował również o budowę w Berlinie pomnika polskich ofiar II wojny światowej.

Z kolei Donald Tusk podkreślał konieczność wyciągania wniosków z doświadczeń II wojny światowej. Premier mówił o solidarności i jedności wolnego świata oraz o tym, że sojusze powinny oznaczać rzeczywiste bezpieczeństwo, a nie być jedynie formalnymi deklaracjami.

Uroczystości odbywały się również w Wieluniu, który był jednym z pierwszych miejsc zaatakowanych przez niemieckie lotnictwo. Hołd pierwszym cywilnym ofiarom wojny oddał tam marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty.

Jak rozpoczęła się wojna 1 września 1939 roku?

1 września 1939 roku hitlerowskie Niemcy zaatakowały Polskę bez wypowiedzenia wojny. Niemiecka armia rozpoczęła działania zbrojne na wielu odcinkach granicy jednocześnie. Była to realizacja planu agresji na Polskę, przygotowanego przez III Rzeszę.

Warto jednak pamiętać, że popularne stwierdzenie, iż "wojna rozpoczęła się na Westerplatte", jest pewnym uproszczeniem. Symbolicznym początkiem wojny stał się atak na polską Wojskową Składnicę Tranzytową na Westerplatte, ale niemieckie działania zbrojne rozpoczęły się także w innych miejscach. IPN wskazuje, że Niemcy zaatakowali Polskę we wczesnych godzinach rannych, bez wypowiedzenia wojny, na całej długości granicy.

Jednym z pierwszych dramatycznych wydarzeń było bombardowanie Wielunia. Około godziny 4:40 niemieckie samoloty Luftwaffe zaatakowały miasto, w którym nie było wówczas znaczących polskich oddziałów wojskowych. Bomby spadły m.in. na zabudowę cywilną i szpital. Wieluń został w ogromnej części zniszczony, a ofiarami byli przede wszystkim mieszkańcy.

Pięć minut później — o symbolicznej 4:45 — niemiecki pancernik "Schleswig-Holstein" rozpoczął ostrzał Westerplatte w Gdańsku. Polskiej placówki broniła załoga licząca około 200 żołnierzy pod dowództwem majora Henryka Sucharskiego i kapitana Franciszka Dąbrowskiego. Obrona Westerplatte trwała siedem dni.

Atak nie ograniczał się jednak do Wielunia i Westerplatte. Niemcy uderzyli na Polskę z kilku kierunków, rozpoczynając kampanię, która w ciągu kilku tygodni doprowadziła do zajęcia znacznej części kraju. 17 września 1939 roku od wschodu na Polskę wkroczyła również Armia Czerwona, realizując postanowienia tajnego protokołu paktu Ribbentrop–Mołotow zawartego między III Rzeszą a ZSRR.

1 września 1939 roku Polska stała się pierwszym celem niemieckiej agresji, a wydarzenia tego dnia rozpoczęły kampanię, która wkrótce przerodziła się w wojnę obejmującą niemal cały świat.

Najważniejsze godziny 1 września 1939

• około 4:40 – niemieckie lotnictwo rozpoczyna bombardowanie Wielunia;
• 4:45 – "Schleswig-Holstein" otwiera ogień do Westerplatte;
• rano – niemieckie wojska rozpoczynają działania na wielu odcinkach polskiej granicy;
• 1 września – Wieluń, Westerplatte i dziesiątki innych miejsc stają się symbolami pierwszego dnia wojny;
• 17 września – od wschodu Polskę atakuje ZSRR.

To właśnie dlatego 1 września pozostaje w polskiej pamięci nie tylko datą rozpoczęcia wojny, ale przede wszystkim dniem pamięci o milionach ofiar, zniszczeniu polskich miast i o żołnierzach oraz cywilach, którzy od pierwszych godzin stawiali opór agresorom.