Na to badanie udamy się bez skierowania od 1 października 2026

Od 1 października 2026 roku NFZ uruchamia bezpłatny program badań przesiewowych raka płuca. Osoby z grup ryzyka będą mogły wykonać niskodawkową tomografię komputerową bez skierowania. Zarządzenie prezesa NFZ weszło już w życie.

Niskodawkowa tomografia komputerowa bez skierowania od 1 października

Od 1 października 2026 roku Narodowy Fundusz Zdrowia uruchamia program badań przesiewowych w kierunku raka płuca. Osoby z grup ryzyka będą mogły wykonać niskodawkową tomografię komputerową (NDTK) klatki piersiowej bezpłatnie i bez skierowania. Zarządzenie prezesa NFZ określające warunki finansowania programu weszło w życie. Zgodnie z rozporządzeniem ministra zdrowia opublikowanym w lipcu, program ma ruszyć zgodnie z planem.

Kto może skorzystać z programu NFZ

Do programu będą mogły zakwalifikować się trzy grupy osób. Pierwsza to osoby w wieku 55-74 lat z wieloletnią historią palenia tytoniu. Druga grupa obejmuje osoby w wieku 50-54 lat z takim samym obciążeniem tytoniowym oraz dodatkowymi czynnikami ryzyka – takimi jak narażenie zawodowe na azbest lub rodzinny wywiad w kierunku raka płuca. Trzecia grupa to osoby w wieku 55-74 lat spełniające warunek historii palenia, które pięć lat wcześniej zakończyły leczenie raka płuca. W przypadku potwierdzenia nowotworu pacjent ma otrzymać kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego – kartę DILO.

Rak płuca – skala problemu w Polsce

Rak płuca jest główną przyczyną zgonów onkologicznych w Polsce. W ciągu ostatnich dwóch dekad z jego powodu umierało średnio około 22,1 tys. osób rocznie. Według danych Ministerstwa Zdrowia do 2029 roku liczba nowych przypadków może przekroczyć 32,5 tys. rocznie. Jak wskazał prof. Krzakowski w rozmowie z PAP, nowotwór przez długi czas rozwija się niemal bezobjawowo. U około połowy chorych rak płuca rozpoznawany jest w Polsce w stadium uogólnionym – z przerzutami w odległych narządach – gdy możliwości wyleczenia są w praktyce wyczerpane, a leczenie ukierunkowane jest na wydłużenie życia i zachowanie jego jakości.

Onkolog zaznaczył, że objawy takie jak kaszel, duszność, utrata wagi czy krwioplucie są bezwzględnym wskazaniem do wizyty u lekarza. Szczególnie niepokojąca jest zmiana charakteru kaszlu u osób palących papierosy. Obecnie około 20 procent chorych otrzymuje diagnozę we wczesnym stadium, gdy możliwe jest leczenie chirurgiczne skojarzone z leczeniem celowanym lub immunoterapią.

Koszt programu i podstawa prawna

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) oszacowała koszt realizacji programu na 12,7 mln zł w pierwszym roku, 38,1 mln zł w drugim i 63,6 mln zł w trzecim roku funkcjonowania. Program został dodany do katalogu profilaktycznych programów zdrowotnych NFZ. Badanie NDTK jest uznawane za bezpieczne dla pacjentów i pozwala wykrywać zmiany w płucach, w tym małe guzki, na bardzo wczesnym etapie rozwoju choroby.