Barbórka – wciąż żywa tradycja

Co roku na początku grudnia w wielu miejscach w Polsce można zobaczyć górników w odświętnych mundurach i usłyszeć dźwięk orkiestr dętych. To znak, że nadszedł dzień upamiętniający św. Barbarę. Obchody przypadają 4 grudnia i dotyczą znacznie szerszej grupy niż tylko pracownicy kopalń. Opiekę świętej przywołują również geolodzy i osoby pracujące przy poszukiwaniu surowców.

Barbórka – jak wyglądają obchody?

Poranek zwykle zaczyna uroczysta msza, odprawiana w cechowniach lub parafiach związanych z górniczymi osiedlami. Po nabożeństwie wyruszają orkiestry, które odwiedzają kolejne ulice i domy. Dzień wypełniają akademie, występy, koncerty, a wieczorem spotkania, na które przychodzą całe rodziny. Choć Barbórka kojarzona jest przede wszystkim z górnikami, stała się też jednym z ważnych elementów polskiej tradycji.

Nikiszowiec i orkiestra, która gra mimo zmian

Najbardziej znana parada przechodzi co roku przez Nikiszowiec w Katowicach. To właśnie tu od ponad wieku gra Orkiestra Dęta dawnej kopalni "Wieczorek". Chociaż zakład zakończył działalność siedem lat temu, muzycy nadal maszerują przed świtem, tak jak robili to przed wojną i tuż po niej. W składzie są profesjonaliści i amatorzy, a sama orkiestra stała się symbolem ciągłości górniczych obyczajów.

W Piekarach Śląskich także występowała dziś orkiestra górnicza. Muzycy Górniczej Orkiestry Dętej "Piekary-Julian" odwiedzili dziś nasze studio:

Skąd wzięła się Barbórka?

Zwyczaj świętowania datuje się na XVII wiek. Tego dnia wspominano śmierć św. Barbary, prosząc o opiekę dla tych, którzy pracują w miejscach pełnych zagrożeń. Późniejsze dekady przyniosły próby oderwania święta od kościelnych korzeni, zwłaszcza w czasach PRL, ale zwyczaj okazał się silniejszy. Współczesna pisownia nazwy – "Barbórka" – pojawiła się dopiero w latach siedemdziesiątych; wcześniej funkcjonowała forma "Barburka".

Karczmy, przesądy i humor pod ziemią

Nieodłącznym elementem są tzw. karczmy, czyli biesiady przygotowywane wyłącznie dla górników. Uczestnicy dzielą się na doświadczonych i tych dopiero rozpoczynających pracę. Spotkania pełne są żartów, śpiewów i rywalizacji w różnych konkursach. Z Barbórką łączą się też ludowe prognozy pogody. Według jednych przysłów od pogody 4 grudnia zależy aura świąt Bożego Narodzenia, według innych – cała nadchodząca zima.

Trudna sytuacja branży

W ciągu kilku dekad zatrudnienie w kopalniach węgla kamiennego zmalało o około osiemdziesiąt procent. Najnowsze informacje również nie napawają optymizmem. Kopalnia "Silesia" w Czechowicach-Dziedzicach zapowiedziała zwolnienia niemal całej załogi, co sprawia, że tegoroczna Barbórka będzie dla wielu osób gorzka.

Nagrody, które nie wszędzie będą pełne

Dla pracowników kopalń jednym z ważniejszych elementów tego święta jest barbórkowa premia. W wielu firmach traktuje się ją jak stałą część rocznego wynagrodzenia. Tym razem nie wszyscy mogą na nią liczyć w pełnej kwocie. Jastrzębska Spółka Węglowa ogłosiła, że z powodu problemów finansowych wypłaci jedynie trzydzieści procent dodatku.

Źródło: media