Bytom ma własnych harcerskich przewodników. 17 figurek prowadzi mieszkańców śladami historii miasta
Autor: Andrzej Zazgórnik w dniu 2026-11-17
Wrocław słynie z krasnali, Katowice mają beboki, a Bytom wzbogacił się o nową atrakcję w przestrzeni miejskiej. W 17 punktach miasta pojawiły się niewielkie figurki harcerzy, które zachęcają do poznawania lokalnej historii i przemian zachodzących na Śląsku. "Harcerscy Przewodnicy" to projekt bytomskiego hufca ZHP realizowany w ramach przedsięwzięcia "Siła harcerskich relacji w procesie transformacji".
Harcerze pojawili się w 17 lokalizacjach

Fot. Archiwum Urzędu Miejskiego w Bytomiu – Grzegorz Goik/Hubert Klimek
Nowe figurki mają około 70 centymetrów wysokości i przedstawiają postacie w harcerskich mundurach. Nie brakuje charakterystycznych elementów wyposażenia, takich jak sztandar, trąbka czy werbel marszowy. Instalacje nawiązują do sylwetek prawdziwych druhów związanych z Bytomiem.
Pomysł ma nie tylko urozmaicić miejską przestrzeń, ale przede wszystkim zachęcić do odkrywania miejsc i opowieści, które często umykają podczas codziennych spacerów.
"Harcerscy Przewodnicy" to wyjątkowa inicjatywa naszego hufca, łącząca harcerską przygodę z odkrywaniem historii, dziedzictwa przemysłowego. W ostatnich tygodniach w Bytomiu pojawiły się 70-centymetrowe figurki harcerzy, które zapraszają mieszkańców i turystów do poznawania historii miejsc, obok których często przechodzimy na co dzień – mówi Bożena Mientus, członkini komendy ZHP Bytom i koordynatorka projektu.
Każda rzeźba została wyposażona w kod QR. Po jego zeskanowaniu można przejść do materiałów edukacyjnych i filmów zamieszczonych na specjalnej stronie internetowej. Dzięki temu spacer po mieście staje się okazją do poznawania lokalnych ciekawostek oraz historii przemysłowego dziedzictwa regionu.
Gdzie szukać figurek harcerzy w Bytomiu?
Pierwsze dwie figurki ustawiono przed Domem Polskim "Ul", czyli siedzibą bytomskiego hufca ZHP przy ul. Korfantego 38. Pozostałe rozmieszczono w różnych częściach miasta. Można je znaleźć między innymi przy dworcu autobusowym, Urzędzie Miejskim, na Rynku, w Parku Miejskim, w pobliżu Teatru Rozbark i Bytomskiego Centrum Kultury.
Kolejne lokalizacje to rolkowisko, stacja kolei wąskotorowej, ul. Wrocławska, Aleja Legionów, Pomnik Wolności, plac Akademicki, plac Kościuszki, Skarpa Bytom oraz Centrum Integracji Społecznej przy ul. Miarki. Jedna z figurek znajduje się także przy Operze Śląskiej.
Nowy szlak ma pokazywać, jak zmienia się Bytom i w jaki sposób dawne obiekty przemysłowe zyskują nowe funkcje.
Miasto żyje i zmienia się na naszych oczach, a zaproponowany przez bytomską społeczność harcerską nowy szlak turystyczny to zaproszenie do tego, by spojrzeć na znane nam miejsca z zupełnie nowej perspektywy, dowiedzieć się, jak dawne obiekty przemysłowe zostały przekształcone i dostosowane do potrzeb nas wszystkich – mówi prezydent Bytomia Mariusz Wołosz.
Figurki mają prawdziwe harcerskie pierwowzory
Postacie nie powstały całkowicie z wyobraźni twórców. Wzorem dla figurek byli harcerze i instruktorzy Hufca ZHP Bytom. Projekt rzeźb przygotował Tomasz Koclęga, artysta i wykładowca Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, znany z realizacji figuratywnych oraz monumentalnych prac prezentowanych w przestrzeni publicznej. Za wykonanie projektu odpowiada Studio Morphing Design. Inicjatywa ma również przypominać o działalności lokalnego środowiska harcerskiego. W Bytomiu i Radzionkowie działa ponad 800 zuchów, harcerzy, instruktorów oraz seniorów.
W Bytomiu i Radzionkowie mamy ponad 800 zuchów, harcerzy, instruktorów i seniorów. Działamy bardzo prężnie i od pokoleń uczymy uważnego patrzenia na otoczenie, odkrywania lokalnej historii. Dlatego to właśnie harcerki i harcerze zapraszają mieszkańców i turystów na spacer śladem zmieniającego się miasta – tłumaczy Jakub Noculak, komendant Hufca ZHP Bytom.
Za przygotowanie tekstów na stronie projektu odpowiada Justyna Dziembała-Świrska, która współpracowała z Zofią Kobyłecką i Heleną Jadwiszczok-Molencką. Serwis opracowała Magdalena Lachawczak-Biadalska.
Projekt finansowany z Funduszy Europejskich
Wartość przedsięwzięcia "Harcerscy Przewodnicy" przekracza 892 tys. zł. Jest ono częścią większego projektu "Siła harcerskich relacji w procesie transformacji", realizowanego przy wsparciu Funduszy Europejskich dla Śląskiego 2021–2027, w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. Całkowita wartość tego projektu wynosi 5 974 749 zł, a dofinansowanie pokrywa całą tę kwotę. Z Unii Europejskiej pochodzi 5 377 274,10 zł. Materiały dotyczące szlaku, historie poszczególnych miejsc i filmy można znaleźć na stronie harcprzewodnik.pl.