Częściowe zaćmienie Słońca już w środę. Zjawisko będzie widoczne także w Polsce

W środę, 12 sierpnia, niebo nad Polską będzie świadkiem wyjątkowego zjawiska astronomicznego. Tego dnia dojdzie do całkowitego zaćmienia Słońca, którego pas przejdzie przez część Europy. W Polsce zaćmienie będzie widoczne jako częściowe, ale w niektórych regionach Księżyc przesłoni znaczną część tarczy słonecznej.

Zaćmienie Słońca 12 sierpnia. Gdzie będzie najlepiej widoczne?

Całkowite zaćmienie Słońca będzie można obserwować między innymi na Islandii, w Hiszpanii oraz na niewielkim obszarze Portugalii. W Reykjaviku całkowita faza rozpocznie się około godziny 17.48 czasu lokalnego i potrwa około minuty.

W Polsce zjawisko będzie miało charakter częściowy. Największa faza zaćmienia będzie widoczna w Kotlinie Kłodzkiej, gdzie Księżyc przesłoni około 88 procent tarczy Słońca. Na Mazurach będzie to około 85 procent, a w Warszawie około 79 procent.

Znacznie mniej spektakularne zjawisko będzie można zobaczyć w Bieszczadach. Tam maksymalna faza wyniesie około 42 procent. Na wschód od linii Olsztyn–Łódź–Opole maksimum zaćmienia przypadnie już po zachodzie Słońca.

O której godzinie obserwować zaćmienie?

Jak wskazuje popularyzator astronomii Karol Wójcicki, autor profilu "Z głową w gwiazdach", zaćmienie będzie jednym z najciekawszych tego typu zjawisk widocznych z Polski od 27 lat.

"Nadciągające zaćmienie Słońca – podobnie jak zaćmienie z 1999 roku – będzie wynikiem przebiegającego przez kontynentalną część Europy zaćmienia całkowitego. Cień Księżyca pomknie przez Islandię, Atlantyk i Hiszpanię, z tego powodu u nas zjawisko będzie miało charakter wyłącznie częściowy, ale za to bardzo spektakularny" – napisał Wójcicki.

Według jego informacji obserwacje w Polsce rozpoczną się, w zależności od lokalizacji, między godziną 19.11 a 19.18. Słońce będzie znajdowało się wówczas nisko nad północno-zachodnim horyzontem. Maksymalna faza zaćmienia nastąpi kilka minut przed zachodem Słońca lub miejscami już po nim.

Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie?

Przede wszystkim nie należy patrzeć bezpośrednio na Słońce bez odpowiedniej ochrony. Nawet podczas częściowego zaćmienia jego promieniowanie może trwale uszkodzić siatkówkę oka.

Doktor inżynier Paweł Janowski z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie podkreśla, że konieczne jest stosowanie odpowiednich filtrów.

"Jeżeli choć niewielki fragment tarczy słonecznej pozostaje widoczny, musimy korzystać z odpowiednich filtrów. Patrzenie na Słońce bez zabezpieczenia może prowadzić do trwałego uszkodzenia siatkówki. To tak, jakbyśmy za pomocą lupy skupiali światło dokładnie na własnym oku. Skutki mogą być nieodwracalne" – podkreślił ekspert.

Najprostszym rozwiązaniem są certyfikowane okulary do obserwacji zaćmień, wyposażone w filtry spełniające normę ISO 12312-2. Można również wykorzystać lornetkę lub teleskop wyposażony w odpowiedni filtr słoneczny.

Bezpieczną alternatywą jest metoda projekcyjna. Polega ona na rzucaniu obrazu Słońca na kartkę papieru bez patrzenia bezpośrednio na tarczę.

Ciekawy efekt można zaobserwować także pod drzewami. Przerwy między liśćmi działają jak naturalne projektory. Podczas częściowego zaćmienia na chodnikach czy ścianach mogą pojawić się liczne obrazy Słońca w kształcie sierpów.

Tych metod lepiej nie stosować

Eksperci ostrzegają przed popularnymi, ale niebezpiecznymi sposobami obserwacji zaćmienia. Płyty CD, przydymione szkło, zwykłe okulary przeciwsłoneczne czy klisze fotograficzne nie zapewniają odpowiedniej ochrony.

"To metody, które mogą dawać złudne poczucie bezpieczeństwa. Oko nie odczuwa bólu podczas uszkadzania siatkówki, dlatego ryzyko jest szczególnie duże" – zaznaczył Paweł Janowski.

Gdzie najlepiej oglądać zaćmienie?

Karol Wójcicki zaleca wybór miejsca z jak najbardziej odsłoniętym horyzontem. Ze względu na niskie położenie Słońca warto unikać budynków i drzew. Dobrym miejscem może być rozległa łąka, skraj pola, okolice jeziora lub wybrzeże. Pomocne może być również niewielkie wzniesienie.

12 sierpnia warto więc spojrzeć w stronę północno-zachodniego horyzontu, ale wyłącznie przez odpowiednie filtry lub metodą projekcyjną. Tegoroczne zaćmienie będzie szczególnie efektowne w zachodniej i centralnej części kraju.