El Niño 2026 – najsilniejsze zjawisko od 140 lat? Susze, powodzie i upały na świecie

Na Oceanie Spokojnym rozwija się zjawisko El Niño, które według naukowców może być najsilniejsze od 140 lat. Światowa Organizacja Meteorologiczna ostrzega przed suszami, powodziami i falami upałów, a sekretarz generalny ONZ Antonio Guterres wzywa do potraktowania sytuacji jako pilnego ostrzeżenia klimatycznego.

Potencjalnie najsilniejsze El Niño od 140 lat

Na Oceanie Spokojnym rozwija się zjawisko El Niño, które może należeć do najsilniejszych w historii pomiarów. Profesor Paul Roundy, specjalista nauk o atmosferze i środowisku z Uniwersytetu Stanowego Nowego Jorku w Albany, ocenia, że istnieje realna możliwość wystąpienia najsilniejszego El Niño od 140 lat. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) spodziewa się, że warunki typowe dla tego zjawiska pojawią się wkrótce i utrzymają się co najmniej do zimy.

Sekretarz generalny ONZ Antonio Guterres wezwał społeczność międzynarodową do potraktowania sytuacji jako pilnego ostrzeżenia klimatycznego. Jego zdaniem El Niño doleje oliwy do ognia globalnego ocieplenia.

Czym jest El Niño i jak działa

El Niño to naturalne zjawisko klimatyczne pojawiające się co dwa do siedmiu lat. Powstaje, gdy pasaty nad tropikalnym Pacyfikiem słabną, co pozwala na gromadzenie się ciepłej wody w Oceanie Spokojnym. Obszar ocieplenia jest mniej więcej wielkości kontynentalnej części Stanów Zjednoczonych, jednak jego skutki odczuwalne są globalnie.

Gavin Schmidt, dyrektor Instytutu Badań Kosmicznych im. Goddarda przy NASA, wyjaśnia, że zmiany w atmosferze tropikalnej mogą wpływać na regiony oddalone o tysiące kilometrów. Określił El Niño jako pierwszy element domina, który może wywołać globalną reakcję łańcuchową.

Susze, powodzie i pożary – regionalne skutki zjawiska

Skutki El Niño różnią się w zależności od regionu. W częściach Ameryki Środkowej, Azji, Afryki i Australii zjawisko zazwyczaj przynosi wyższe temperatury i suszę, co zagraża rolnictwu, produkcji energii wodnej i dostawom wody pitnej. Honduras ogłosił już stan wyjątkowy w stolicy, Tegucigalpie – władze szacują, że około 75 gmin może stanąć w obliczu poważnej suszy.

Wzdłuż części południowoamerykańskiego wybrzeża Pacyfiku El Niño może natomiast wywołać ulewne deszcze i niszczycielskie powodzie. Naukowcy ostrzegają również przed wzrostem ryzyka pożarów w Australii, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i lasach deszczowych Amazonii.

Podczas El Niño w latach 2015-2016 słabe zbiory sprawiły, że miliony ludzi na całym świecie potrzebowały pomocy żywnościowej. Straty gospodarcze związane z tym zjawiskiem mogą sięgać bilionów dolarów.

Huragany, koralowce i rolnictwo pod presją

El Niño wpływa też na aktywność huraganów. Klimatolodzy przewidują mniej aktywny sezon burzowy na Atlantyku, jednak huragany, które się uformują, mogą być wyjątkowo silne i trudne do zatrzymania. Na Pacyfiku zjawisko działa odwrotnie, napędzając więcej intensywnych burz.

Wyższe temperatury oceanów mogą wywołać bielenie koralowców, dodatkowo obciążając rafy już osłabione przez zmiany klimatu. W Indiach plantatorzy mango odnotowują gwałtowny spadek plonów z powodu zakłóceń w kwitnieniu i rozwoju owoców.

Zmiany klimatu mogą potęgować skutki El Niño

Michael McPhaden z Narodowej Agencji Oceanicznej i Atmosferycznej (NOAA) wskazuje, że zmiany klimatu mogą sprawić, iż poważna susza związana z El Niño przerodzi się w suszę ekstremalną.

Jednocześnie eksperci podkreślają, że El Niño rozwija się stopniowo i można go monitorować z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Daje to rządom i społeczeństwom czas na przygotowanie planów ochrony upraw, wzmocnienie zabezpieczeń przeciwpowodziowych i udoskonalenie systemów wczesnego ostrzegania.