Język śląski na liście UNESCO? Łukasz Kohut ogłasza nowe starania o ochronę

Łukasz Kohut ogłosił rozpoczęcie starań o wpisanie języka śląskiego na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. To nowa droga po tym, jak kolejne ustawy o języku śląskim zostały zawetowane przez prezydentów.

Język śląski a lista UNESCO – nowa inicjatywa

Łukasz Kohut ogłosił 8 czerwca 2026 roku rozpoczęcie starań o wpisanie języka śląskiego jako nośnika kultury na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO. Inicjatywa jest odpowiedzią na kolejne niepowodzenia w próbach ustawowego uznania języka śląskiego za język regionalny.

"Rozpoczęliśmy kolejny etap walki o uznanie języka śląskiego. Tym razem o objęcie języka śląskiego międzynarodową ochroną. Staramy się o wpisanie języka śląskiego jako nośnika kultury na listę UNESCO" – powiedział Kohut. Dodał, że wpis ma przede wszystkim symboliczne znaczenie dla poczucia godności użytkowników języka.

❗Rozpoczynamy walkę o międzynarodowe UZNANIE języka śląskiego i wpisanie go jako nośnika kultury na listę UNESCO ❗

Nie poddamy się.

Kadencja prezydenta trwa od 5 do 10 lat, język śląski🟨🟦 był, jest i będzie 💪#KOHUTwPE 🇪🇺#JęzykŚląski#slonskogodka pic.twitter.com/bbsnAQ0PhG

— Łukasz Kohut 🇪🇺 (@LukaszKohut) June 8, 2026

Konieczny wpis na krajową listę dziedzictwa

Zanim możliwe będą formalne starania o wpis na listę UNESCO, język śląski musi najpierw znaleźć się na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wniosek w tej sprawie przygotowuje dr Beata Piecha-van Schagen – badaczka odpowiedzialna również za wniosek dotyczący Barbórki i tradycji górniczych.

"Wpis na krajową listę daje przede wszystkim ogromne poczucie dumy i poszanowania dziedzictwa samym jego depozytariuszom" – podkreśliła dr Piecha-van Schagen. Wyjaśniła, że wniosek powinien uwzględniać język śląski zarówno jako nośnik kultury przekazywanej ustnie z pokolenia na pokolenie, jak i dzieła kultury tworzone w tym języku – książki, utwory muzyczne czy spektakle teatralne. Na krajowej liście znajduje się już w podobnym kontekście esperanto.

Konsultacje z użytkownikami języka śląskiego

Kluczowym elementem prac nad wnioskiem są konsultacje z depozytariuszami, czyli osobami posługującymi się językiem śląskim. Pierwsze spotkanie konsultacyjne odbyło się w Katowicach i wzięło w nim udział około 40 osób. Kolejne spotkania zaplanowano w różnych częściach regionu – w okolicach Bytomia, Opola i Rybnika, a także na Śląsku Cieszyńskim, aby uwzględnić różne aspekty języka śląskiego.

Historia starań o uznanie języka śląskiego

Próby ustawowego uznania języka śląskiego za język regionalny lub Ślązaków za mniejszość etniczną podejmowano w Polsce dziewięciokrotnie – po raz pierwszy w 2007 roku. Dwukrotnie, w 2024 i 2026 roku, ustawy autorstwa polityków Koalicji Obywatelskiej zostały uchwalone przez parlament, jednak ostatecznie zawetowali je prezydenci Andrzej Duda i Karol Nawrocki.

Kohut zaznaczył, że regionaliści nie rezygnują z dążenia do ustawowego uznania języka śląskiego. Wpis na listę UNESCO ma być kolejnym argumentem w tej dyskusji. Pod koniec lutego 2026 roku sejmowa komisja mniejszości narodowych i etnicznych wystosowała do rządu dezyderat w sprawie objęcia ochroną społeczności używających języków śląskiego i wilamowskiego – dotychczas bez odpowiedzi.

Dane o użytkownikach języka śląskiego

W spisie powszechnym z 2021 roku narodowość śląską zadeklarowało 596,2 tys. osób, w tym 187,4 tys. jako jedyną. Używanie języka śląskiego w kontaktach domowych zadeklarowało 467,1 tys. osób, z czego 55 tys. wskazało go jako jedyny język domowy.