Kryzys ekologiczny na Śląsku zażegnany?

W VI sekcji Kanału Gliwickiego stężenie złotej algi gwałtownie spadło – z 764 milionów do 5 milionów komórek w litrze wody. Od 15 do 23 sierpnia wyłowiono tam ponad 4,1 tony śniętych ryb. Od poniedziałku 24 sierpnia nie odnotowano nowych śnięć.

Gwałtowny spadek stężenia złotej algi w VI sekcji Kanału Gliwickiego

Międzyresortowy zespół do spraw Odry poinformował o znaczącej poprawie sytuacji w VI sekcji Kanału Gliwickiego, obejmującej Port Gliwice. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska odnotował tam gwałtowny spadek stężenia złotej algi – z 764 milionów komórek w litrze wody do 5 milionów komórek w litrze. Poprzednie badanie wykazało w tej sekcji 764 mln komórek/l, a w V sekcji – 39 mln komórek/l.

W V sekcji sytuacja uległa pogorszeniu – stężenie złotej algi wzrosło do 208 milionów komórek w litrze wody. Złotą algę stwierdzono również w zbiorniku Dzierżno Duże, jednak jej stężenie jest tam niewielkie, a poziom tlenu w zbiorniku pozostaje w normie.

Ponad 4,1 tony śniętych ryb wyłowionych w ciągu tygodnia

Od 15 do 23 sierpnia z VI sekcji Kanału Gliwickiego wyłowiono łącznie ponad 4,1 tony śniętych ryb. Wojewoda śląski Marek Wójcik wskazał, że przyczyną śnięcia była toksyna wydzielana przez złotą algę. Jej obecność w VI sekcji potwierdzili specjaliści z Uniwersytetu Gdańskiego. Od poniedziałku 24 sierpnia służby nie odnotowały nowych przypadków śnięcia ryb.

Złota alga, znana naukowo jako Prymnesium parvum, to glon, którego zakwity są toksyczne dla organizmów skrzelodysznych. Naukowcy uznali ją za bezpośrednią przyczynę katastrofy ekologicznej na Odrze w 2022 roku oraz masowego śnięcia w zbiorniku Dzierżno Duże w 2024 roku.

Zakazy i patrole – służby zabezpieczają kolejne sekcje i rzeki

Działania służb zmierzają do ograniczenia zasięgu zakwitu wyłącznie do VI sekcji oraz ochrony pozostałych sekcji kanału, zbiornika Dzierżno Duże, a także rzek Kłodnicy i Odry. Zatrzymano przepływ wód w dół z V i VI sekcji. Wojewoda śląski wprowadził zakaz korzystania z VI sekcji, a Wody Polskie w Gliwicach – zakaz żeglugi w V sekcji. Podwyższono również zastawki jazu łączącego V sekcję z Dzierżnem Dużym, aby zapobiec przedostawaniu się wody ze złotą algą do zbiornika.

Pracownicy Wód Polskich w Gliwicach, wspólnie z przedstawicielami innych instytucji, prowadzą patrole kontrolne od strony lądu i wody, ze szczególnym uwzględnieniem IV, V i VI sekcji oraz Dzierżna Dużego. W V sekcji stwierdzono obecność złotej algi, ale nie odnotowano śnięcia ryb. W IV sekcji, gdzie Kanał Gliwicki łączy się z Kłodnicą będącą dopływem Odry, złotej algi nie wykryto.

Nadtlenek wodoru jako opcja awaryjna

Wojewoda Marek Wójcik zadeklarował, że służby są gotowe do użycia nadtlenku wodoru (H2O2) w razie konieczności. Zaznaczył jednak, że metoda ta jest skuteczna w wodzie płynącej, dlatego jej zastosowanie możliwe jest na Kłodnicy, nie zaś w Kanale Gliwickim. W 2024 roku przeprowadzono na Kłodnicy eksperyment neutralizacji złote algi przy użyciu nadtlenku wodoru. Według raportu Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego spowodował on spadek liczebności algi o ponad 90 procent, bez negatywnego wpływu na florę i faunę rzeki.

Zasolenie wód sprzyja rozwojowi złotej algi

Rozwojowi złotej algi w Kanale Gliwickim sprzyja stagnacja wód, ich nagrzewanie podczas upałów oraz wysokie zasolenie. Najwyższa Izba Kontroli wykazała w 2025 roku, że w latach 2020–2023 kopalnie na terenie województwa śląskiego wprowadzały do dorzecza Odry i Wisły średnio 183 miliony metrów sześciennych wód dołowych rocznie, co odpowiada około 1,5 miliona ton soli rocznie. Średnie zasolenie tych wód wynosiło 8 promili – więcej niż zasolenie Morza Bałtyckiego.