Maria Corina Machado z Pokojową Nagrodą Nobla

Norweski Komitet Noblowski ogłosił, że tegoroczną laureatką Pokojowej Nagrody Nobla została Maria Corina Machado – wenezuelska działaczka demokratyczna, która od lat walczy o wolność, prawa obywatelskie i pokojowe zmiany w swoim kraju.

Maria Corina Machado. Głos wolności w czasach mroku

Jak podkreślił Komitet, Machado została wyróżniona za "niestrudzoną działalność na rzecz demokratycznych praw Wenezuelczyków oraz walkę o sprawiedliwe i pokojowe przejście od dyktatury do demokracji". W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że w obliczu narastającego autorytaryzmu w regionie pozostaje jednym z najodważniejszych symboli cywilnej odwagi we współczesnej Ameryce Łacińskiej.

Machado, stojąca na czele ruchu demokratycznego, potrafiła zjednoczyć głęboko podzieloną opozycję wokół wspólnego celu – wolnych wyborów i reprezentatywnego rządu. "To właśnie istota demokracji – obrona zasad rządów ludu mimo różnic poglądów" – podkreślili członkowie Komitetu.

Od dobrobytu do autorytaryzmu

Wenezuela, niegdyś stosunkowo zamożny i demokratyczny kraj, od lat pogrążona jest w kryzysie. Władzę sprawuje autorytarny reżim, który wykorzystuje aparat państwowy przeciwko własnym obywatelom. Sfałszowane wybory, prześladowania polityczne i upadek gospodarczy sprawiły, że kraj opuściło już niemal osiem milionów ludzi. Większość społeczeństwa żyje w biedzie, podczas gdy elity władzy wciąż się bogacą.

Dwie dekady walki o demokrację

Maria Corina Machado już ponad dwadzieścia lat temu współtworzyła organizację Súmate, promującą uczciwe wybory. Jej motto z tamtego okresu – "głosy zamiast kul" – stało się symbolem pokojowego oporu wobec przemocy. W kolejnych latach Machado konsekwentnie broniła niezależności sądów, praw człowieka i wolności słowa.

Zablokowana kandydatka, ale nie złamana

W kampanii przed wyborami prezydenckimi w 2024 roku była główną kandydatką opozycji. Reżim jednak uniemożliwił jej start. Machado poparła wówczas Edmunda Gonzáleza Urrutię, reprezentującego inne ugrupowanie. W całym kraju setki tysięcy wolontariuszy przeszkolono na obserwatorów wyborów, by dopilnować ich uczciwego przebiegu. Mimo gróźb i represji obywatele dokumentowali wyniki, zanim władze mogły je zmanipulować.

Dzięki ich wysiłkom świat zobaczył, że opozycja wygrała wybory. Rząd jednak odmówił uznania wyniku i utrzymał się przy władzy.

Obrona demokracji to obrona pokoju

Komitet Noblowski przypomniał, że demokracja jest podstawowym warunkiem trwałego pokoju. Tymczasem coraz więcej państw odchodzi od zasad wolności, praworządności i pluralizmu. Wskazano, że przypadek Wenezueli nie jest odosobniony – podobne tendencje widać na całym świecie.

W uzasadnieniu wyróżnienia podkreślono, że Maria Corina Machado mimo groźby aresztowania i zamachu pozostała w kraju. "Jej decyzja, by się nie poddać, dodała odwagi milionom Wenezuelczyków" – napisano w oświadczeniu.

Symbol nadziei

Zdaniem Komitetu Machado w pełni ucieleśnia ideały, które Alfred Nobel zapisał w swoim testamencie: jednoczenie ludzi, sprzeciw wobec militaryzacji i dążenie do pokojowej zmiany.

"Maria Corina Machado udowodniła, że narzędzia demokracji są zarazem narzędziami pokoju. Jest symbolem nadziei na przyszłość, w której prawa obywateli będą chronione, a ich głosy naprawdę usłyszane" – podsumowano w decyzji Komitetu Noblowskiego.