Nowo odkryty narząd w czaszce ochroni mózg przed glejakiem?

W szpiku kości czaszki myszy naukowcy odkryli struktury działające jak węzły chłonne, które uruchamiają odpowiedź immunologiczną przeciwko glejakowi. Badacze z Washington University School of Medicine w St. Louis znaleźli też podobne komórki w ludzkiej czaszce. Wyniki opublikowano w Nature.

Nowy narząd odpornościowy w czaszce – co odkryli naukowcy?

Zespół badaczy z Washington University School of Medicine w St. Louis zidentyfikował w szpiku kości czaszki myszy struktury przypominające węzły chłonne. Tworzą one zorganizowaną przestrzeń, w której układ odpornościowy może szybko uruchomić i ukierunkować reakcję obronną. Wyniki badań ukazały się w czasopiśmie Nature.

Do niedawna dominowało przekonanie, że mózg jest w znacznym stopniu odizolowany od układu odpornościowego i dysponuje własnym systemem obronnym opartym m.in. na komórkach mikrogleju. Nowe odkrycie komplikuje ten obraz.

Jak działa ten mechanizm obronny?

Badacze prześledzili drogę białek przemieszczających się z mózgu myszy przez drobne kanały łączące tkankę mózgową, oponę twardą i czaszkę aż do szpiku w kościach czaszki. Właśnie tam naukowcy znaleźli skupiska komórek charakterystyczne dla węzłów chłonnych. Kluczową rolę odgrywają w nich limfocyty T typu follicular helper, które wspierają limfocyty B w produkcji przeciwciał.

Gdy naukowcy zaburzali działanie tych struktur za pomocą substancji chemicznej, guzy glejaka wielopostaciowego rosły szybciej, a myszy żyły krócej niż zwierzęta z nieuszkodzonymi strukturami w czaszce.

Żel podawany pod skórę głowy wzmacniał odpowiedź przeciwnowotworową

Badacze przetestowali również podejście mające na celu wzmocnienie lokalnej odpowiedzi immunologicznej w szpiku czaszki. Mieszaninę trzech białek wzmacniających odporność podawano w żelu aplikowanym bezpośrednio pod skórę głowy. W efekcie pojawiała się fala odpowiedzi przeciwnowotworowej – najpierw w skupiskach w szpiku kości czaszki, a dopiero później w węzłach chłonnych poza czaszką. Myszy otrzymujące żel skuteczniej zwalczały guz i żyły dłużej niż zwierzęta z grupy kontrolnej.

Czy podobny mechanizm istnieje u ludzi?

Badacze znaleźli dowody obecności podobnych komórek odpornościowych w szpiku ludzkiej czaszki. Nie jest to jednak jeszcze potwierdzenie, że u ludzi działa identyczny system. Kolejne badania mają wykazać, czy nowo odkryty narząd funkcjonuje u człowieka i czy można go bezpiecznie wykorzystać w terapii onkologicznej.

Kierownik zespołu, profesor Jonathan Kipnis, wskazuje na szerszy potencjał odkrycia. Jego zdaniem może ono otworzyć nowe strategie leczenia chorób, w których odporność odgrywa istotną rolę – w tym choroby Alzheimera, Parkinsona, schizofrenii oraz długiego COVID.

Kolejne odkrycia nowych narządów w ostatnich latach

Odkrycie wpisuje się w serię podobnych doniesień z ostatniej dekady. W 2018 roku za osobny narząd uznano śródmiąższe. W 2019 roku opisano sieć komórek glejowych w skórze, nazwanych komórkami Schwanna. Rok później naukowcy przypadkowo odkryli nowy organ w gardle.