Sensacyjne odkrycie w jednym z kościołów. Odnaleziono dziecięce groby

Kościół pw. św. Wojciecha przy pl. Klasztornym jest miejscem, w którym archeolodzy z Muzeum Górnośląskiego oraz pracownicy firmy Des Henryk Dowgier Anna Dowgier Sp. k. z Krakowa – realizującej wszystkie roboty związane z renowacją kościoła, dokonują ciekawych odkryć, które odsłaniają dzieje nie tylko świątyni, ale także miasta.

Osoby prowadzące działania związane z pracami przy renowacji bytomskiego kościoła co rusz natrafiają na nowe odkrycia. Podczas robót budowlanych odsłonięte zostały już mury świątyni prawdopodobnie z XIV wieku i ślady przebudów datowanych od XV wieku do współczesności, w tym zamurowane kamienne elementy portalu po obydwu stronach kruchty północnej, zaś na ścianie zewnętrznej starej zakrystii odsłonięto zamurowane wejście, które prawdopodobnie służyło w XIX wieku jako remiza strażacka. Kolejne prace budowlane ujawniły ostrołukowy otwór przejścia/furty, która mogła służyć jeszcze na początku XVII wieku, albo do czasów przebudowy w XVIII wieku, a więc w czasie, gdy funkcjonował tutaj jeszcze klasztor. Miasto przekazało dane dotyczące najnowszego, dość tajemniczego na pierwszy rzut oka, odkrycia.

Sensacyjne odkrycie w jednym z kościołów w województwie śląskim

Na głębokości 2,2 metra, tuż pod głównym wejściem do kościoła, odkryte zostały groby dziecięce, w których znajdowały się cztery szkielety. Kogo w nich pochowano, z jakiego dokładnie okresu pochodzą szkielety, a także dlaczego zrobiono to właśnie w tym miejscu? Bytomscy archeolodzy zlecili już badania, które mają dać odpowiedzi na tak postawione pytania.

– To kolejne odkrycie archeologiczne w ostatnim czasie, jakiego dokonaliśmy w trakcie badań archeologicznych związanych z renowacją kościoła pw. św. Wojciecha. Odkryte groby dziecięce, w tym jeden osoby dorastającej – o czym świadczą dobrze zachowane drugie zęby – pochodzą ze średniowiecza – mówi Jarosław Święcicki, archeolog zespołu badawczego z Oddziału Górnośląskiego Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich oraz Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, który pełni nadzór archeologiczny nad prowadzonymi w kościele pracami. – W rejonie odkrytych grobów odnaleźliśmy także ozdoby z miedzi, brązu, ceramikę datowaną na XIII lub XIV wiek, a także konstrukcję wykonaną z precyzyjnie obrobionych bloków kamiennych oraz warstwę spalenizny między blokażem odkrytego wejścia a blokami progowymi, która zostanie poddana datowaniu. Szczegółowe badania antropologiczne oraz pobranych próbek zaprawy i tynku powinny dać nam odpowiedź z jakiego okresu pochodzą szkielety, ale również z jakiego surowca pochodzą bloki kamienne – dodaje.

Renowacja kościoła pw. św. Wojciecha przynosi zresztą co rusz kolejne odkrycia architektoniczne i archeologiczne. Podczas robót budowlanych odsłonięte zostały już mury świątyni prawdopodobnie z XIV wieku i ślady przebudowy datowanej od XV wieku do współczesności, w tym zamurowane kamienne elementy portalu po obydwu stronach kruchty północnej, zaś na ścianie zewnętrznej starej zakrystii odsłonięto zamurowane wejście, które prawdopodobnie służyło w XIX wieku jako remiza strażacka.

Kolejne prace budowlane ujawniły ostrołukowy otwór przejścia/furty, która mogła służyć jeszcze na początku XVII wieku, albo do czasów przebudowy w XVIII wieku, a więc w czasie, gdy funkcjonował tutaj jeszcze klasztor. Z kolei w czerwcu podczas prac przy elewacji od strony ul. Józefczaka po skuciu tynków odkryty został kamienny obrys pierwotnych okien, struktura ścian oraz pierwotny układ przypór, jak również mury obwodowe z kamienia łamanego.

Renowacja kościoła trwa

Renowacja kościoła św. Wojciecha przy pl. Klasztornym obejmuje: remont elewacji kościoła i przybudówek – kaplicy i zakrystii, odnowienie pokrycia dachowego nad wejściem do kościoła i obróbek blacharskich. Podczas remontu wykonana zostanie konserwacja i naprawa okien oraz drzwi – w tym drzwi zewnętrznych kościoła, a także konserwacja i remont części wnętrza kościoła.

Zamontowane zostaną nowe instalacje: odgromowa i przeciwpożarowa. Wewnątrz czyszczeniu, naprawie i impregnacji poddane zostaną również: posadzki kamienne w kościele, kaplicy i zakrystiach. Podczas zaplanowanych robót zamontowany zostanie także monitoring wizyjny i system przeciwwłamaniowy. Przeprowadzona zostanie konserwacja podłóg drewnianych m.in. na chórze, poddaszu i wieży oraz remont posadzki w pomieszczeniach ministrantów, obecnej i dawnej zakrystii.

Wykonawcą wszystkich prac w kościele pw. św. Wojciecha jest wyłoniona przez inwestora – Zakon Braci Mniejszych-Dom Zakonny w Bytomiu firma Des Henryk Dowgier Anna Dowgier Sp. k. z Krakowa, która w naszym mieście prowadziła rewitalizację Pałacu Tiele-Wincklerów w Miechowicach oraz Młodzieżowego Domu Kultury nr 1 w Bytomiu, a także kościoła pw. Świętej Rodziny i Domu św. Józefa przy parafii pw. Świętej Rodziny w Bytomiu–Bobrku.

Inwestycja realizowana jest dzięki pozyskanemu przez miasto dofinansowaniu z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków na kwotę 3.390.800 zł, zaś dofinansowanie Gminy Bytom wynosi 69 200 zł. Prace prowadzone są pod nadzorem Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach, a nadzór archeologiczny nad pracami budowlanymi sprawują pracownicy Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu i Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich Oddział Górnośląski.

Jeden z najstarszych kościołów w Bytomiu

Kościół pw. św. Wojciecha – co podkreśla się przy okazji robót – pochodzi prawdopodobnie z połowy XV wieku. Powstał w miejscu poprzedniego, drewnianego kościoła, który zbudowano wraz z klasztorem w latach 1257-1258 dla sprowadzonych przez księcia Władysława Opolskiego w 1258 roku franciszkanów. Przed 1450 rokiem kościół i klasztor zostały przebudowane, zastępując drewniane budynki murowanymi.

Gotycką świątynię gruntownie przebudowano w latach 1783-1786 w stylu barokowym. Wówczas dzięki grafowi Łazarzowi Erdmannowi z bytomskiej linii Henckel znacznie powiększono kościół poprzez dobudowanie nawy i kruchty z wieżą, nowych organów oraz zmieniając wygląd średniowiecznej świątyni. Kościół pozostawiono jako gotyckie prezbiterium, ozdabiając je renesansowymi kapitelami, a nową nawę ze sklepieniami żaglowymi utrzymano w tonacji klasycyzującego baroku. Wewnątrz ufundowano nowe organy i kryptę jako grobowiec rodziny Henckel-Erdmann. Dzisiaj z tego wyposażenia pozostały tylko dwie figury świętych apostołów Piotra i Pawła, znajdujące się pod chórem organowym, jak również fasadą kościoła z charakterystycznym portalem nie zmieniła wyglądu.

W 1810 roku majątek zakonu bernardynów w Prusach został zsekularyzowany. Budynek klasztoru został przejęty przez miasto i przeznaczony na szkołę (na jego miejscu znajduje się obecnie secesyjny budynek szkoły zbudowany w 1902 roku), zaś w kościele urządzono magazyn, a w 1833 roku sprzedano go parafii ewangelickiej.

Po zakończeniu II wojny światowej kościół stał się katolicki i uzyskał obecne wezwanie pw. św. Wojciecha (pierwotnie nosił on wezwanie św. Mikołaja). W 1970 roku kościół na pl. Klasztornym został wpisany do rejestru zabytków.

Źródło: UM Bytom