To miejsce jest nierozerwalnie związane z historią Bytomia. Zwiedzisz je jutro z przewodnikiem
Autor: Andrzej Zazgórnik w dniu 2026-10-30
Dom Matki Ewy w Bytomiu-Miechowicach to skromna drewniana chata, w której mieszkała Ewa von Tiele-Winckler – arystokratka, która poświęciła życie pomocy najuboższym. 31 października chętni będą mogli zwiedzić to historyczne miejsce, które stanowi serce dawnego ośrodka opiekuńczego "Ostoja Pokoju". Nad wejściem do domu widnieje napis: "Własność Jezusa Chrystusa".
Kim była Matka Ewa?

Fot. UM Bytom
Ewa von Tiele-Winckler, znana jako Matka Ewa, urodziła się w 1866 roku jako córka arystokratów Valeski i Huberta von Tiele-Winckler. Już jako szesnastoletnia dziewczyna wyrzekła się luksusów życia w bogatej rodzinie, poświęcając się służbie ludziom najbiedniejszym i najbardziej cierpiącym. W wieku dwudziestu lat zorganizowała w Miechowicach, w pałacu swojego ojca, ośrodek pomocy dla ubogich – tzw. Schronisko Ewy (Evas Herberge), w skład którego wchodziły ambulatorium, szwalnia dla dziewcząt i stołówka. W 1882 roku, po założeniu w Miechowicach żeńskiego diakonatu, Matka Ewa została wyświęcona na diakonisę. Szczególnie upodobała sobie pracę wśród dzieci i osób potrzebujących w górniczych osadach Górnego Śląska.
Powstanie domu Matki Ewy
Ojciec Ewy, baron von Tiele-Winckler, widząc zaangażowanie córki w pielęgnację chorych, podarował jej w 1888 roku na Święta Bożego Narodzenia projekt domu opieki. Budynek otwarto w 1890 roku i otrzymał nazwę "Ostoja Pokoju". W wieku 25 lat Ewa otrzymała spadek po zmarłej matce, który umożliwił rozbudowę zakładu opiekuńczego o kolejne obiekty. Matka Ewa do końca życia pozostała cichą i skromną osobą. Zamieszkała w prostej drewnianej chacie, w której obecnie znajduje się muzeum. To właśnie ten dom będzie można zwiedzić 31 października. Nad wejściem do budynku widnieje charakterystyczny napis: "Własność Jezusa Chrystusa".
Rozbudowa ośrodka Ostoja Pokoju
Z domu podarowanego przez ojca rozrósł się spory ośrodek opiekuńczy. W 1893 roku powstał "Szpital Valeska" i dom dla małych dzieci "Jaskółcze gniazdo". W latach 1896-1898 na terenie zakładu wybudowano kościół, wzniesiono młyn, piekarnię i szklarnie. Pod koniec życia Matki Ewy miechowicka "Ostoja Pokoju" liczyła 28 budynków. W samych Miechowicach ośrodek liczył ponad dwadzieścia domów, a ponadto powstało wiele domów dla bezdomnych w innych śląskich miejscowościach, a nawet w wielu miejscach na terenie Niemiec. Budynki nosiły wymowne nazwy: "Radość Matki", "Jaskółcze Gniazdo", "Talita Kum" (czyli "Dziewczynko, wstań!").
Losy domu po śmierci Matki Ewy
Czas wojny, a przede wszystkim szkody górnicze dokonały zniszczenia większości obiektów z dzieła Matki Ewy. W 1988 roku parafia Świętego Krzyża w Bytomiu-Miechowicach rozebrała budynki: "Pliszki", "Gniazdo Jaskółcze", "Radość Matki", a uzyskaną cegłę wykorzystała do budowy domów katechetycznych. Po wojnie istniał tu Państwowy Dom Dziecka, który został rozebrany w latach dziewięćdziesiątych. Do dziś przetrwało tylko kilka budynków z dawnego zespołu, które odnajdziemy na terenie parafii ewangelicko-augsburskiej.
Dom Matki Ewy dzisiaj
Drewniany dom, w którym mieszkała Matka Ewa, zachował się do dziś i pełni funkcję muzeum. To skromna chata, która kontrastuje z arystokratycznym pochodzeniem jej mieszkanki. Budynek stanowi świadectwo prostoty i pokory, z jaką Ewa von Tiele-Winckler realizowała swoją misję. Grób diakonisy znajduje się na małym przykościelnym cmentarzyku pod prostym kamiennym krzyżem, na którym zgodnie z jej życzeniem widnieje jedynie napis "Ancilla Domini" (Służebnica Pańska).
Zwiedzanie 31 października
31 października chętni będą mogli zwiedzić dom Matki Ewy w Bytomiu-Miechowicach. Bezpłatne zwiedzanie rozpocznie się o 15.30. Chętni zbiorą się przy wejściu do Ostoi Pokoju przy ulicy przy ulicy Matki Ewy. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć miejsce, w którym mieszkała kobieta, która poświęciła życie służbie najuboższym. Drewniana chata z napisem "Własność Jezusa Chrystusa" nad wejściem pozwala poczuć atmosferę skromności i oddania, które charakteryzowały Matkę Ewę. Ewangelicki Dom Opieki "Ostoja Pokoju" w Bytomiu-Miechowicach jest kontynuacją wielkiego dzieła, jakie stworzyła Ewa von Tiele-Winckler. Mimo że z pierwotnego zespołu 28 budynków zachowało się niewiele, dom Matki Ewy pozostaje żywym świadectwem jej niezwykłej działalności charytatywnej na Górnym Śląsku.