To jest TEN dzień – zatrzymaj chwilę w kadrze! Od XIX wieku do Instagrama

Autor: w dniu 2026-08-19

Dzisiaj obchodzimy Światowy Dzień Fotografii – święto wszystkich, którzy lubią zatrzymywać chwile w kadrze. To dobry moment, żeby przypomnieć sobie, że fotografia to nie tylko zdjęcia z wakacji, selfie czy fotografie kotów – to także niezwykła historia technologii, sztuki i sposobu, w jaki dokumentujemy świat.

Skąd wziął się Światowy Dzień Fotografii i dlaczego 19 sierpnia?

Data 19 sierpnia nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1839 roku francuski rząd oficjalnie ogłosił wynalazek dagerotypii – jednej z pierwszych praktycznych metod wykonywania fotografii. Wynalazek został opracowany przez Louisa Daguerre'a, przy współpracy z wcześniej zmarłym Nicéphorem Niépce'em.

Dagerotypia to pierwsza w historii praktyczna technika fotograficzna, opracowana w latach 30. XIX wieku przez Louisa Daguerre'a i Nicéphore'a Niépce'a. Polega ona na otrzymywaniu unikatowego obrazu pozytywowego na posrebrzanej miedzianej płytce bez możliwości jego powielenia. Wynalazek oficjalnie zaprezentowano w 1839 roku

Właśnie 19 sierpnia 1839 roku francuska Akademia Nauk i Akademia Sztuk Pięknych zaprezentowały światu szczegóły procesu, który pozwalał utrwalać obraz na metalowej płytce. Co ciekawe, francuski rząd udostępnił metodę publicznie, dzięki czemu nie była ona objęta patentem i mogła szybko rozpowszechnić się na świecie.

Kilka ciekawostek fotograficznych, które mogą Cię zdziwić

  • Pierwsze zdjęcie powstało dużo wcześniej niż 1839 rok.
    Za jedno z najstarszych zachowanych zdjęć uważa się fotografię wykonaną przez Nicéphore'a Niépce'a około 1826–1827 roku. Ekspozycja trwała prawdopodobnie wiele godzin.
  • Dlaczego ludzie na dawnych zdjęciach się nie uśmiechali?
    Nie dlatego, że byli ponurzy! Dawne zdjęcia wymagały długiego pozostawania nieruchomo. Utrzymanie uśmiechu przez kilka minut byłoby po prostu męczące, dlatego naturalniejsza była poważna mina.
  • Pierwsze fotografie wymagały ogromnej cierpliwości.
    W początkach fotografii czas naświetlania mógł wynosić od kilku minut do nawet wielu godzin – w zależności od techniki i warunków.
  • Fotografia zmieniła sposób, w jaki poznajemy świat.
    Dzięki niej ludzie mogli po raz pierwszy zobaczyć odległe miasta, egzotyczne kraje, wydarzenia historyczne czy twarze osób, których nigdy nie mieli szans spotkać.
  • Dzisiaj robimy zdjęcia w kilka sekund.
    Smartfon pozwala zrobić fotografię, poprawić ją, dodać filtr i wysłać komuś na drugi koniec świata praktycznie natychmiast. Dla pionierów fotografii byłoby to wręcz science fiction.
  • Współczesna fotografia to już nie tylko aparat.
    Zdjęcia wykonujemy telefonami, dronami, kamerami sportowymi, aparatami bezlusterkowymi, a nawet teleskopami. Fotografia stała się częścią codziennej komunikacji.

Pierwszy fotograficzny album

Za pierwszą książkę ilustrowaną fotografiami uznaje się "The Pencil of Nature" Williama Henry'ego Foxa Talbota, wydawaną w latach 1844–1846. Zawierała oryginalne odbitki przedstawiające m.in. budynki, rośliny i krajobrazy, pokazując, że fotografia może służyć nie tylko do tworzenia pojedynczych zdjęć, ale także do dokumentowania świata.

Pierwsza kobieta fotograf

Anna Atkins już w 1843 roku tworzyła fotograficzne albumy botaniczne. Jej publikacja "Photographs of British Algae" zawierała niebieskie odbitki roślin wykonane techniką cyjanotypii i jest uznawana za jedną z pierwszych książek wykorzystujących fotografię.

Pierwsze kolorowe zdjęcia

Pierwsze eksperymenty z fotografią kolorową prowadzono już w XIX wieku. Jedno z pierwszych udanych kolorowych zdjęć wykonał Thomas Sutton w 1861 roku. Prawdziwą popularność kolorowa fotografia zdobyła jednak dopiero w XX wieku, m.in. dzięki Kodachrome, wprowadzonemu w 1935 roku.

I jeszcze jeden ciekawy paradoks

Dawniej jedno zdjęcie było wydarzeniem. Trzeba było przygotować sprzęt, ustawić się, długo wytrzymać bez ruchu i czekać na efekt.Dzisiaj robimy kilkadziesiąt zdjęć podczas jednego obiadu, a potem przez pół godziny zastanawiamy się, które usunąć.

Czy wiesz, że…

  • Pierwszy komercyjny telefon z wbudowanym aparatem to Kyocera Visual Phone VP-210, który trafił do sprzedaży w maju 1999 roku w Japonii. Posiadał on matrycę o rozdzielczości 0,11 megapiksela i mógł pomieścić do 20 zdjęć.
  • Czerwiec 1997r.: Wynalazek Philippe'a Kahna. Stworzył on pierwszy prototyp łączący aparat cyfrowy, telefon komórkowy (Motorola StarTAC) i laptop, wysyłając pierwsze w historii zdjęcie z porodu córki.
  • Maj 1999r.: Premiera Kyocera Visual Phone VP-210 w Japonii – pierwszy seryjny telefon z wbudowaną kamerą.
  • Listopad 2000r.: Debiut telefonu Sharp J-SH04  w Japonii, który spopularyzował mobilne robienie i wysyłanie zdjęć na masową skalę.
  • 2002 r.: Pojawienie się pierwszego telefonu z aparatem w Europie i USA (Nokia 7650 oraz Sanyo SCP-5300)

Światowy Dzień Fotografii można więc potraktować jako okazję do zadania sobie pytania: ile zdjęć robimy po to, żeby naprawdę zachować wspomnienie, a ile tylko po to, żeby za chwilę przewinąć je dalej?