Ciągły deszcz i chłód. Jesień w środku lata? Tłumaczymy dlaczego tak jest…

Uspokajamy – tegoroczny lipiec nie odbiega od normy na przestrzeni ostatnich 100 lat, od kiedy prowadzone są pomiary. Wielu ludzi określa aktualny miesiąc jako LIPCOPAD (czyli połączenie lipca i listopada). Już tłumaczymy dlaczego tak jest… ale najpierw musimy powrócić do dwudziestolecia międzywojennego.

Historia temperatur w lipcu

• Systematyczne pomiary temperatury na ziemiach polskich prowadzone są od drugiej połowy XIX wieku, a jednorodne serie wykorzystywane przez IMGW obejmują okres od około 1951 roku. W niektórych miastach (np. Kraków, Warszawa) dostępne są dane sięgające nawet końca XVIII i początku XIX wieku.
• Przez wiele dekad średnia temperatura lipca wynosiła około 17–18°C, jednak w ostatnich kilkudziesięciu latach wyraźnie wzrosła.
• Od lat 90. XX wieku lipce są coraz cieplejsze. Coraz częściej średnia miesięczna przekracza 20°C, a fale upałów stały się znacznie częstsze i dłuższe.
• Najcieplejsze lipce w historii pomiarów przypadają głównie na XXI wiek, co jest jednym z przejawów postępującego ocieplenia klimatu.

Rekordy temperatur

• Najwyższa temperatura zanotowana w lipcu w Polsce to 40,2°C (29 lipca 1921 r. w Prószkowie koło Opola). Choć rekord ten od lat wzbudza kontrowersje, do tej pory nie został pobity. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) wciąż uznaje go za oficjalny rekord ciepła w Polsce. Informacje o tym rekordzie pochodzą z niemieckiej publikacji "Klimakunde des Deutschen Reiches" z 1939 roku.
• W ostatnich latach w wielu regionach kraju regularnie notowano temperatury 35–38°C w konkretne dni, jednak średnia temperatura w Polsce w lipcu dalej utrzymuje się na poziomie 20°C.

Historia opadów

• Lipiec od zawsze należał do najbardziej deszczowych miesięcy w roku. Średnia suma opadów wynosi zazwyczaj 70–100 mm, a w górach przekracza 150 mm. Dlaczego? Wpływ mają na to najwyższe w całym roku temperatury powietrza. Z praw fizyki wynika, że cieplejsze powietrze może pomieścić znacznie więcej pary wodnej. W połączeniu z wysokim parowaniem prowadzi to do powstawania potężnych chmur burzowych i gwałtownych, obfitych ulew – a potwierdzeniem tego są występujące ostatnio na terenie całego kraju liczne podtopienia oraz alerty burzowe lub te dotyczące upałów.
• Największy udział w opadach mają burze, które potrafią w ciągu kilku godzin przynieść tyle deszczu, ile zwykle spada przez cały miesiąc.
• Charakter burz, opadów deszczu/gradu sprawia, że w jednej miejscowości może spaść ulewny deszcz, podczas gdy kilkanaście kilometrów dalej nie spadnie ani kropla.

Jak zmienił się lipiec?

W porównaniu z początkiem prowadzenia pomiarów:

• średnia temperatura lipca wzrosła o około 2°C,
• liczba dni upalnych (powyżej 30°C) wyraźnie się zwiększyła,
• noce tropikalne (temperatura nie spada poniżej 20°C) występują coraz częściej,
• opady stają się bardziej nierównomierne – długie okresy suszy są przerywane gwałtownymi ulewami i burzami.

 

 

źródło: PAP,IMGW

fot.: AI