Oddadzą hołd ofiarom gwałtów. Będzie to pierwszy taki mural

Ma powstać pierwszy w Polsce mural poświęcony ofiarom gwałtów wojennych. Będzie to – zapowiadają organizatorzy – symboliczna przestrzeń pamięci i refleksji, która będzie mówić w imieniu tych, którym wojna odebrała nie tylko głos, ale i godność.

Gwałty wojenne – przekazują inicjatorzy przedsięwzięcia – są jednym z najbardziej brutalnych i przemilczanych narzędzi przemocy. W 1945 roku, podczas wkroczenia Armii Czerwonej na Śląsk, tysiące kobiet – i nie tylko – padło ofiarą masowych gwałtów. Podkreślono jednak, że to dramat, który dzieje się każdego dnia w różnych rejonach globu – od Rwandy, przez Bośnię, po Ukrainę i Bliski Wschód. Ofiary najczęściej milczą i pozostają w cichym cierpieniu latami, a nawet pokoleniami. Symboliczny mural ma oddać im, symbolicznie, głos.

Pierwszy taki mural w Polsce. Stworzy go ceniony artysta

Pomysł stworzenia muralu i powołania stowarzyszenia "Stop Gwałtom" narodził się z inicjatywy prof. Alfredy Garczarek-Bendkowskiej, emerytowanej nauczycielki historii. Do projektu dołączyli Barbara Sławińska, Ewa Musielak i Stanisław Torbus. Za artystyczną realizację odpowiada nie kto inny jak Wojciech Walczyk, który ma na swoim koncie wiele prac zaangażowanych społecznie. To właśnie on stworzył tak rozpoznawalne murale znajdujące się w różnych miastach regionu. Jego autorstwa są między innymi portret Romana Kostrzewskiego czy Smerfetka w Bytomiu czy portret rapera Joki.

 Symboliczny mural w miejscu pamięci

Inicjatorzy powstania muralu pamięci, który powstanie przy Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku w Radzionkowie podkreślają, że przyświeca im kilka przesłanek. Przede wszystkim podkreślają, że ta praca upamiętni ofiary gwałtów wojenny, dodatkowo stanie się – zaznaczają – miejscem zadumy, edukacji i publicznej refleksji, będzie głośnym sprzeciwem wobec przemocy seksualnej w konfliktach zbrojnych. Ma też, zaznaczają pomysłodawcy, przyczynić się do większej świadomości historycznej i społecznej.

Uroczyste odsłonięcie zaplanowano na 17 września 2025 r. w Radzionkowie.

Stworzono zbiórkę

Inicjatorzy przedstawiają szczegółowo to, jakie cele im przyświecają. Równocześnie tłumaczą, dlaczego zdecydowali się na założenie zbiórki za pośrednictwem zrzutka.pl. Zgromadzone w ten sposób środki mają być przeznaczone na honorarium dla artysty, przygotowanie i zabezpieczenie ściany, zakup materiałów (farby, wynajem rusztowania), działania edukacyjne i informacyjne wokół projektu. Podkreślają też, że osoby, którym bliska jest opisywana idea, mogą nie tylko wesprzeć projekt finansowo, ale mogą też upowszechnić tę treść w internecie lub przekazać innym, dlaczego realizacja tego pomysłu jest ważna. Zaznaczają, że mural to nie tylko dzieło sztuki – "to akt pamięci, odwagi i solidarności" – podkreślają.